Advert

GÜROK: BAĞIMLILIK BİR ÇEŞİT BEYİN HASTALIĞIDIR

GÜROK: BAĞIMLILIK BİR ÇEŞİT BEYİN HASTALIĞIDIR
GÜROK: BAĞIMLILIK BİR ÇEŞİT BEYİN HASTALIĞIDIR İRFAN ARSLAN
Bu içerik 394 kez okundu.

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ DR. MEHMET GÜRKAN GÜROK:

BAĞIMLILIK BİR ÇEŞİT BEYİN HASTALIĞIDIR

Adile DOĞAN

Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Mehmet Gürkan Gürok, HaberKent Gazetesi’ne verdiği özel röportajında, teknoloji bağımlılığı ile ilgili merak edilen birçok konuda açıklamalarda bulundu.

Gürok, ”Bağımlılık, kişinin alışılmış olan herhangi bir ilaç yada maddeye karşı engellenmesi imkansız psikolojik ve fizyolojik bir ihtiyaç duyması, alınan miktarın, kullanma sıklığının giderek artması, kullanılmadığı zaman yoksunluk belirtilerinin otaya çıkması ve bu ilaç veya alet (telefon, tablet, bilgisayar, internet vs.) kullanılmadan günlük hayatın sürdürülmesinin imkansız hale gelmesidir. Özetle bireyin kullandığı şeye karşı iradesi dışında kullanma isteğidir. Bağımlılık bir çeşit beyin hastalığıdır diyebiliriz” dedi.

‘Özel’ röportajımızın ayrıntıları şöyle:

-Hocam, teknoloji bağımlılığını daha çok gençlerde görüyor olsakta farklı yaş aralıklarına sahip popülasyon için de aynı şeyi söylemek mümkün. Bu anlamda teknoloji kötü bir şey midir?

-Evet, aslında teknoloji bağımlılığını daha çok gençlerde ve küçük yaş grubunda görüyor olsak da bu bağımlığı her yaş grubunda görmek mümkün. Aslında teknoloji kötü bir şey değildir. Teknoloji insanlar için hizmete sunulmuş bir araçtır. Bunu ne amaçla kullandığınız çok önemlidir. Bıçak gibi düşümek gerekirsek bu aracı faydalı bir şey için de kullanabilirsiniz, çok ciddi zararlar da verebilirsiniz. Teknolojinin fayda yâda zararı onu nasıl kullandığınız ile ilgilidir.

-Hocam, peki teknoloji bağımlısı kimdir ve teknoloji bağımlısı olduğumuzu nasıl anlarız?

-İnternet bağımlılığı bir çeşit teknoloji bağımlılığı gibi algılanıyor. Son yıllara kadar madde olmayan, kimyasal bir etkisi olmayan bir ürünün bağımlılığının tıbbi bir tanısının olmadığı söyleniyordu. Ama bu kumar bağımlılığıyla birlikte vücuda herhangi bir madde girmeden de herhangi bir davranışın bağımlılık yapabileceği yâda onun bağımlısı olabileceği kabul edilmiş oldu. İnternet bağımlılığı da bunlardan bir tanesidir.

-Hocam, internet bağımlılığı dedik. Bu konuyu biraz daha açarsak internet bağımlılığı nedir?

-İnternet bağımlılığı; kişinin ihtiyacı yâda iradesi dışında fazla, kendini alıkoyamadan internet ve onun ürünlerini kullanmaya devam etmesi diyebiliriz.

-Sayın Gürok,  internet bağımlılığının tedavisi madde bağımlılığının tedavisinden daha mı zordur?

-Daha zor olması tartışmalı bir konu olsa da şu yönde zorlanabiliriz; şimdi madde ve teknoloji bağımlılığının bir kısmında bağımlılık yapıcı madde ile hasta arasında bazı durumlarda belli bir mesafe koymak gerekiyor. Bazı durumlarda da yüzleşmleri gerkebiliyor. Genelde yâda bazı aşamalarında hastayı uzak tutmak gerekiyor. Dolayısyla teknolojide uzak tutma şansımız çok fazla yok. Günümüzde teknoloji artık heryerde. Bu anlamda hastayı teknolojiden uzak tutmak madde bağımlılığına oranla biraz daha zor bir aşama. Artık günlük hayatımızın da bir parçası haline geldiği için teknolojiyi ve interneti kullanmadan hayata devam edeyim demek de çok zor. Hani dedik ya; bıçak gibi bir sürü faydaları var. Ben onları kullanmayayım demek de günümüz için nerdeyse imkansız. O bakımdan teknoloji bağımlılığında hasta biraz daha zorlanıyor.

-Hocam, bu bağımlılk türü artık giderek artıyor ve neredeyse internet ve teknoloji olmadan işimizi yapamaz olduk. Bu bağımlılık türü daha çok kimlerde görülüyor, bu konuda bilgi alabilir miyim?

-Depresyon, sosyal fobi, uyku problemleri çekenlerde genelde daha fazla görülebiliyor. Bu da biraz ‘tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan’ hikâyesine benziyor. Aslında teknoloji bağımlılığı sosyal fobik bireyler oluşmasına da sebep oluyor. Sosyal insanları sosyal fobik bireylere dönüştürebildiği gibi sosyal fobisi olan insanları da bağımlı hale getirebiliyorlar. Sosyal fobisi olan insanlar, sosyal ortamlara giremedikleri için internet ortamında yani sosyal medya aracılığıyla kendilerini ifade edebiliyorlar. Bu birbiriyle ilişkili olan bir durum. İki durumda birbirini doğurabiliyor. Ama sonuçta şunu görebiliriz; teknoloji bağımlılığı olan bireylerde kesinlikle sosyal fobi, depresyon ve uyku bozukluğu daha fazla.

-Sayın Hocam, teknoloji bağımlılığında kişilik ve çevre etkisi var mıdır? Bu konuda biraz bilgi verir misiniz?

-Kişilik genek olarak genetik özelliklerle ilgilidir. Sosyal fobi dediğimiz durum ile ilgili bir boyutu da var. Kişilik ve çevre internet bağımlılığında ciddi oranda etkili. Bunları daha çok madde bağımlılığında söylüyorduk ama artık teknoloji bağımlılığında da söylüyoruz. Teknolojiyi çocukluk döneminde öğretip, beynin gelişimsel döneminde uygunsuz internet kullanımını gören çocuk bunu normal kabul eder. Çocuğa engel olunmazsa ve faydası biryere doğru kanalize edilmezse beyin gelişimi döneminde yapılan bu hatalar daha kalıcı sebeplere neden olabiliyor. Kişilik olarak bireyler farklı oldukları için her bireyin teknoloji bağımlılığına yatkınlığı farklıdır.

-Hocam bu kadar ciddi bir bağımlılık olan teknoloji bağımlılığının belirtileri nelerdir? Bu bağımlılık bireylerde nasıl anlaşılır?

-Teknoloji bağımlılığının belirtileri, bir kere kişi özellikle ilk dönemlerde bunu kabul etmez. Daha çok bu bağımlılığı çevresi fark eder.  Zaman içinde uyku bozuklukları ve gereğinden fazla internette online olarak kalma, oyun oynama yada sörf dediğimizi, herhangi bir alışveriş gibi teknolojiyle ilgili hertürlü şeyle ilgili bağımlılıktan bahsetmek mümkün. İnternette uzun süreli kalma kişinin işlevselliğini bozacaktır. Kişi okula gitmekte zorlanacak, iş başı yapmak istemeyecek, işbaşı performansı düşecek, uyku bozuklukları gelişecek, obezite gelişecek, şişmanlığa bağlı metabolik sorunlar ortaya çıkacaktır. Uyku bozukluğuna bağlı göz kızarıklığı, halsizlik, yorgunluk gibi bedensel değişiklikler kişinin iş performansını düşürecektir. Ancak kişi bunu ilk başta kabul etmek istemeyecektir. Ama çevresi başta olmak üzere zamanla kişide bu bağımlılığının farkına varacaktır.

-Peki Hocam, çevre bu bağımlılığı farketti ancak bağımlı kişi bunu kabullenmedi. Bizim bu aşamada ne yapmamız gerekiyor?

-Çocuk üzerinden konuşursak bu aşamada  çocuğun yaşı çok önemlidir. Çocuk eğer çok küçükse burada daha net kurallar koyarak yada çocuğun bu kullanımını uygun bir dille sınırlandırarak çözüm bulmak gerekiyor. Eğer büyükse, iş daha ciddi bir boyuta geliyor. Kişi memnun olduğunu ve bırakmak istemediğini söyleyebilir ve kendini savunabilir. O sırada da çocuğu yâda kişiyi bu bağımlılığının zararları ile yüzleştirmek gerkiyor. Ders başarısı kötüyse bunları hatırlatabiliriz. Yada aile bağımlı kişinin  bir geliri yoksa internet kullanımını sınırlanabilir. Yada uygun bir dille cezalandırmadan, akıl vermeden sadece faydasına olabileceğini söyleyerek bir uzmanla görüşmesini söyleyebilirler.

-Hocam, bu bağımlılık türünde en sık görülen rahatsızlıklar nelerdir?

-Uyku bozukluğu başta olmak üzere, depresyon, aksiyete bozuklukları, sosyal yetenek kaybı, obezite, şiddet eğilimi, görme ve işitme sorunları, stres, boyun ve baş ağrıları, duruş bozuklukları, dikkat dağınıklığı, başarısızlık.

-Hocam, bu kadar çok rahatsızlığa neden olan bu bağımlılıktan kurtulmak için neler yapılabilir?

-Bağımlık hastalığında önlemek tedavi olmaktan daha kolay. Kişi kendisi yada çevresinde ki teknoloji, internet kullanımının kontrol dışına çıktığını hissettiği anda bunu daha en başında farkedip faydası olacak şekilde sınırlandırması gerekiyor. Kişi bu kullanımını gün içinde sınırlamalar koyarak çok girmeyi engelleyebilir. Belli zaman dilimlerinde yâda internet ve teknolojiyi faydası olacak şekilde örneğin; fatura yatırmak gibi faydalı olacak işlerde kullanarak sınırlayabilir. Sadece zevk almak ve keyf için internete girmek teknoloji bağımlılığının habercisi olabilir.

-Son olarak teknoloji bağımlısı kişilere ve ailelerine ne gibi tavsiyelerde bulunmak istersiniz?

-Çocuklar bu konuya küçük yaşta daha fazla açıklar ve daha hassaslar. Nöro plastitleri daha oluşmadığı için o yaşlarda aldıkları aşırı uyarı beyinlerinde çeşitli bağımlılık odaklarında hasara yâda değişikliklere yol açabiliyor. Buda bağımlılığın çok daha kolay gelişmesine neden oluyor. Çocuk o yaşlarda bağımlılık geliştirirse daha sonra ki süreçte çok farklı zorluklarla karşılaşabilir. Ama daha erken yaşlarda bunun önlemi alınırsa bu kişilerin ilerki dönemlerde bağımlılklarını bırakması daha kolay olabiliyor. Bizim en büyük sorumluluğumuz aile olarak çocuklarımıza karşı bu konuda daha dikkatli olmamız gerektiğidir. Aileler çocuklarının teknoloji ve internet kullanımını sınırlayacaklar. Aile bireyleri keyifleri için sırf kafaları rahat etsin diye yâda sorumluluklarından kurtulmak için internet kullanımına izin vermemeli. Çocuklarının spor, müzik gibi hobiler edinmelerine yardımcı olup, beraber vakit geçirme sürelerini arttırabilirler. Bu anlamda aileler teknoloji ve internet kullanımını çocuğun iradasine bırakmamalıdır.”

 

 

Reklam
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Belediye Çarşısı’nda ‘kışlık’ bereketi!
Belediye Çarşısı’nda ‘kışlık’ bereketi!
Herkes müteahhit olamayacak!
Herkes müteahhit olamayacak!