Advert
SANAYİLEŞME HİKAYESİNE DAİR
Nevzat ÜLGER

SANAYİLEŞME HİKAYESİNE DAİR

Bu içerik 1904 kez okundu.

        Bu ülkede sanayi devriminin yapılamamış olmasının görünür ya da görünmez birçok nedeni vardır. Bunun nedenlerini bulmak için toplumun o zamanki sosyolojisini iyi incelemek, olayın irdelenmesini şahsi ideolojilerin dışında değerlendirmek gerekir.

         Bir yeniliğin dünyanın bir bölgesinde ortaya çıkmasından sonra bir başka bölgeye geçmesi için bu yeni bölgenin o yeniliğe ihtiyaç duyması gerekir.

         Mesela tekerlek oldukça önemli bir icattır ama Mezopotamya'dan Mısıra geçmek için tam beşyüz sene beklemiştir.

         Dünyada ilk demir çelik ocağı ve ray döşemesi ile rayların yürütülmesi Orta Asya’nın Kuzey bozkırında bulunan “Tuva” bölgesinde yapılmış ama buradan bir demir çelik medeniyeti çıkmamıştır. Yalnız Moğol ordularına iri pala-kılıçlar yapmış ve o da tüm bölgeyi perişan etmiştir. İslam dünyasındaki 1240-1299 yıllarına ait durgunluk ve gerilemenin nedeni daha çok bu Moğol akınları olmuştur.    

         Yine mesela buharlı makinenin icadı önemli olmakla birlikte, Stefanson ismindeki tüccarın bu makineyi kendi gemisine uyarlaması toplumsal bir ivme nedeni olmuştur. Önce bir icat sonra o icadı kullanabilen özel sektör. Tüccarın bu buluşu kendisine büyük paralar kazandırırken namı da saraya kadar yayılmıştır.  Kraliçe onu saraya çağırır. Hakaret için değil, iltifat ve teşvik için: “Benim donanmama yüz adet buharlı makine ile çalışan gemi yapabilir misin?” Önce icat, sonra özel sektör, ardından devlet desteği.  Devlet yöneticileri bu anlayışta olmalıdırlar. Dr. Ziya Özel bu ülkede yaşamıyor artık. Yeni bir Nuri Demirağ çıkması için kaç yıl beklemek gerekiyor?

         İngiltere’de sanayileşme ve sömürgecilik böyle başlamış. Neticede Stefanson da dünyada ilk gemi fabrikatörü olmuş. Böylece sanayi devrimin birnci safhası başlamış. Ardından ham madde yeterli işçi bulmak için arayışlar vs. İcat, özel sektör, devlet teşviği ve toplumsal organizasyon.

          Diyelim ki bu ülkede bir vatandaş önemli bir şey icat etmiş. Bu icat da bir müteşebbisin elinde büyük bir tesiste büyük bir firmanın markası olarak üretiliyor. Buradan kar doğuyor, buradan istihdam doğuyor, buradan dünyaya nam salan bir firma doğuyor. Buna girdiler sağlayacak başka işletmeler doğuyor, bunun çıktılarını başka sanayilerde kullanacak diğer işletmeler gelişiyor. Bunun rakipleri doğuyor. Çeşitli Saiklerle bunun benzeri başka rakip işletmeler doğuyor ve böylece kendi kendini besleyen bir sanayileşme süreci başlıyor ve bir daha durdurulamıyor.

         Burada üç tane kırılma noktası var: Önce piyasa ekonomisinin hukuku güvenilir olacak, ikincisi kurumlaşma olacak ve nihayet hukuk devleti oluşacak.  Hukuk devleti çok basit olarak; tek bir hukukun bütün vatandaşlar için, çalışma hayatında olanlar için, bürokrasi ve sektörel organizasyonların tamamı için baylayıcı olması demektir. Aynı kanun maddesi sıradan vatandaşa başka, paşa çocuğuna veya sinema yönetmeninin çocuğuna başka şekilde uygulanıyorsa orada hukukun üstünlüğünden değil, üstünlerin hukukundan bahsedilebilir. 

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X