Advert
YUNUS’TAN DEYİŞLER-TESPİTLER
Nevzat ÜLGER

YUNUS’TAN DEYİŞLER-TESPİTLER

Bu içerik 2187 kez okundu.

        Edebiyat tarihi, edebi eserin tarihidir. Yunus da eserlerindeki (yaşayışı ve söyledikleri) ile anlaşılır. Yunus’un değişleri ve fikir dünyası “tevhid” inancına dayalıdır. Tevhid, Allah’ı birlemek demektir. Onun anlayışı orta yolu esas alan “ümmet-i vasat” terkibi ile ifade edilen Müslüman bir karakterdir. Allah düşüncesi, Esmaü’l Hüsna merkezli olup; mutlak varlık, mutlak fail esasına dayanır. Adem mefhumu Allah’ın tam mazharıdır.

         İsa tecrid örneği, Musa arayış sembolü, Adem mürşid-i kamil, İbrahim müşahade makamı, Yakup aşkın ve kavuşamamanın timsali, Yusuf güzelliğin ve kavuşmanın sembolüdür. Bütün bu özelliklere sahip olan kişi “Muhammedi” fıtrata ulaşır. Zaten dört kitap da “elifte toplanmış”tır.

         İnsan ancak ibadet ederek manevi merhaleleri tamamlayabilir. Hayır ve şer, kaza ve kader Allah’tandır. Cennet ve cehennem insan üstü alemdir. Bu iki kavram insanın tekamülünde iki denge unsurudur.

         Namaz Hakk’a miraçtır. Cenaze namazı ise, ölmeden evvel ölümü temsil eder. Oruç, riyazet ve halvetten gaye nefsin kötülüğünden korunmaktır. İbadet aşk ile yapılmalı, oruç aşk ile tutulmalıdır. İbadet, Allah sevgisinin tahakkuku için şarttır. Hac, bir gönül yapmaktır. İnsanlık makamlarını tamamlayarak kemale ulaşmaktır. Madde aleminden mana alemine yolculuk yapmaktır. Gönüle ulaşan Allah’a ulaşır.

         Ölüm, basit insanların sonudur. Esasen varlık ahret içindir. Ölümle dünya faaliyetleri biter, yokluğa mahkum değildir, şerefli ve Allah’ın zatına mazhar olan insan bedenini terk ettikten sonrada faaliyetini sürdürür.

         Yunus, eşyaya “vahdet” gözüyle bakar. Ona göre eşyanın hakikati ve cevheri “tek”tir; fakat tezahürü çeşitlidir. Benliğini terk eden kişi vücudun kendisine ait olmadını bilecek ve görecektir. En doğru yol, kurtuluş yolu “tevhid yolu”dur.

         Gazi, nefsiyle mücadele eden; ölümsüzlük için mücadele ve mücahede eden insandır. Şehid ise, ölmeden evvel ölmüştür. Şehidleri yumak (yıkamak) gerekmez.

         Din, “bir nizam”dır. Bu nizam peygamberler tarafından tanzim edilmiştir. İslam dininin nizamını hazreti Peygamber koymuştur.

         Müslüman, “nefsini Müslüman eden” kişidir. Yunus dört mezhebe aşıktır. Emr-i ma’rufu yerine getirmeyen halk, “bid’ate dalmış, sünneti bozmuştur”.

         Allah’tan gelen varlık, yine Allah’a dönecektir. Bunu fark edemeyenler “uykudadır”lar. “Nefsi tasfiye” tamamlanınca “irfan” hasıl olur.

         Aşk, varoluş’un ve kemale ulaşmanın tahrik kaynağıdır. Ahlaki unsurları tamamlayan en mühim mefhum “aşk”tır. Aşıkların gayesi, zat tevhidini yaşamaktır. Suretten sıfata geçemeyen, masivada takılıp kalan kişi zindana atılan mahkuma benzer. Gayrullah da gözyaşı ile temizlenir. Izdırap ve gözyaşı insanın kemale ulaşmasında erdirici ve oldurucu en önemli iki vasıtadır.

         Aşk, insanda potansiyel bir güçtür. Bu güç insanın aslını bilmesini, mutlak varlığa ulaşmasını sağlar. İnsan, aslı olan allah’a yaklaştıkça aşkının şiddeti artar. (Mustafa Tatcı’nın tespitleriyle devam edeceğiz.)

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X