Advert
CUMHURİYET
Mehmet AYAZ

CUMHURİYET

Bu içerik 2623 kez okundu.

Arapça kökenli olan, egemenliğin halkın elinde olduğu yönetim şekline cumhuriyet denir.

Cumhuriyetin, ilk uygulanmaya başlandığı dönem Romalılara dayanmaktadır. Roma Cumhuriyeti olarak bilinen dönem MÖ 6. yüzyıla kadar gider. Bu dönemde Etrüsk Krallığı olarak bilinen monarşik sistemin yıkılmasının ardından Romalılar tarafından cumhuriyet ilan edilmiştir.

Cumhuriyet rejiminin ortaya çıkma sebepleri neredeyse tüm zamanlarda ve tüm coğrafyalarda aynı olmuştur. Ya monarşik (krallık vb gibi) yönetimlerin baskılarından, ya da oligarşik (seçkin bir grup) yönetimlerin despotik uygulamalarından sonra ortaya çıkmıştır. Halk kendisine yapılan haksızlık ve zulümler neticesinde böyle bir alternatifİ zaman içerisinde geliştirmiştir.

Romalılardaki süreç birtakım yanlış uygulamaların neticesinde patlak veren olaylardan sonra cumhuriyet yönetim sistemi ortaya çıktı. Eski Roma'da yurttaşlık haklarını sadece patriciler elinde bulunduruyorlardı. Yönetimde bunların söz hakkı vardı, kanunlar bunlar tarafından çıkarılır, devlet idaresini patriciler tek başına yürütüyordu. Diğer halktan olan kişilerin yönetimde söz sahibi olmamalarından dolayı kanunlar ve uygulamalar hep aleyhlerinde olmuştu. Zaman içerisinde hak arama yoluna giden sıradan vatandaş cumhuriyet tarzı yönetimi benimsemiştir.

Fransız Devrimi gibi olaylar Orta Çağ ve sonrasında cumhuriyet yönetimlerinin daha kalıcı hale gelmesini sağlamıştır. Çünkü başta Fransız İhtilali olmak üzere halkın ayaklanmasına sebep olacak derecede haksızlıklar ve zulümler insanları canlarından bezdirmiştir. Halk bu uğurda binlerce canı feda etmeyi göze almış ve özgürlük ve insani bir yaşam tarzı için ağır bedeller ödemeyi bilmiştir.

İster monarşik zihniyet, ister oligarşik zihniyet ilerleyen zamanlarda kendini iktidara getirtmek için cumhuriyet yönetim şeklini kullanmıştır. Özellikle 20. yüzyıl bunun örnekleriyle doludur. 1930'lu yıllar itibariyle İspanyada Franco, İtalya'da Mussollini, Almanya'da Hitler cumhuriyetle iktidara gelip daha sonra diktatörleştiler. Güney Amerika'nın birçok ülkesinde, Şili, Arjantin gibi yerlerde de benzeri durumlar yaşanmıştır. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Soğuk Savaş yıllarının bariz bir şekilde yaşandığı dönemde ortaya çıkan komünist rejimler bile kendilerine cumhuriyet demişlerdir. Doğu Almanya Cumhuriyeti, Bulgaristan Halk Cumhuriyeti, Çin Halk Cumhuriyeti gibi. Ya da Arap coğrafyasındaki Baascı rejimlerin yaptığı gibi, Libya Halk Cemahiriyesi, Suriye Arap Cumhuriyeti, Mısır Arap Cumhuriyeti gibi.

İsminin sonunda cumhuriyet olması o ülkeyi hukuk devleti yapmıyor. Yöneticilerde eğer diktatör zihniyet varsa yönetim şeklinin adı o kadar da önemli olmuyor. İster monarşi, ister oligarşi, ister cumhuriyet söyleyin fark etmiyor. Mesele zihniyet meselesi.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramınız kutlu olsun.

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X