Advert
ELAZIĞ VE ELAZİZ
Nevzat ÜLGER

ELAZIĞ VE ELAZİZ

Bu içerik 3015 kez okundu.

      En son Temmuz 2014 göstergeleri dikkate alınarak, Elazığ’a ait sosyo-ekonomik göstergeler ve bu göstergelere ilişkin kısa değerlendirmelerle ilin iktisadi ve sosyal bir haritası çıkarılabilir.

    Son elli yıldır illerin sınıflandırmalarında Elazığ, Malatya, Tünceli, Bingöl illeri hep aynı tasnif kümesi içinde gösterilmektedir. Bu tasnif eğer sırf coğrafi bir tasnifse doğrudur ama ekonomik bir tasnif olarak yapılıyorsa kimsenin içine sinmediği bilinmelidir.

        Elazığ şehir merkezinin geçmişi 1834 yılında başlar. Ancak Harput ve çevresinin tarihi M.Ö. 12. Yüzyıla kadar gider. Bununla ilgili dokümanlar Altınova’daki Norşuntepe’deki ve İzolu’da bulunan yazılı belgelerde mevcuttur. Harput Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biridir. Şehir kültürü olan bir merkezdir.

    1071 Anadolu için yeni bir milattır. Bu tarihe kadar önemli bir kale durumundaki Harput, bu tarihten sonra şehirleşerek önemli bir merkez haline gelmeye başlamıştır. Çubuk Bey ve Behramoğlu Belek 11. Ve 12. Yüzyılın sembol isimleridir. Bu tarihten itibaren Selçuklular, İlhanlılar, Dulkadiroğulları ve Akkoyunlular 1516 yılına kadar Harput’un egemenleri olmuşlardır. 1516 yılından sonra Harput hep Osmanlıların elinde kalmıştır.

       Harput için sonun başlangıcı, Elazığ için de yeni oluşumun başlangıcı 1834 yılıdır. Bölgede baş gösteren “eşkıyalık” hareketlerini bastırmak ve devleti bu bölgede tekrar görünür kılmak için Reşid Mehmet Paşa, Divriği’den Siverek’e kadar olan bölgeye Vali olarak tayin edilir ve bölgede de ikametgah yerini seçmekte yetkili kılınır. Reşit Mehmet Paşa, bölgenin önemli mutasarrıflıkları olan Bakırmaden’i (Maden) ile Gümüşmadeni’ni de  (Keban) dikkate alarak kendisine merkez olarak Harput’u seçer. Kısa sürede eşkiyalık hareketleri önlenir ve bölgeye tekrar güven ve huzur gelir. Ancak Paşa için Harput’a hayvanla çıkıp inmek yorucu olduğundan, Harput eşrafının da telkinleri ile mezraya yerleşmeye karar verir. Yer olarak bu günkü Yığınki’nin “Agavat Mezrasını” (Muzafferiye Mahallesi) ikametgah mahalli olarak seçer. Harput’taki vilayet kalemi buraya taşınınca da bölge artık şenlenmeye başlar. Yığınki’ye sonraları “Aksaray” denilmesi, Paşa’nın burada oturduğu beyaz konağa atfendir. Ahmet Aksın’ın tesbitleriyle bu konak 1858 yılında çıkan bir yangında yanar. Onun yerine o zamanki adıyla Çatal Mezra olan bu günkü Saray Camiinin yerine Vali İzzet Paşa tarafından yeni hükümet konağı yaptırılır. Bu konak da  yangın felaketine maruz kaldığından 1894-95 yılında bu günkü İzzet Paşa Camiinin karşısındaki Hükümet Konağı yaptırılmıştır. 1834 yılından sonra bu bölge artık otuz yıl (belki yüz yıl) “Mezre-Mezra” olarak anılacaktır. Hatta 1960’lı yıllarda Sürsürü, Kesrik, Hırhırk, Harput gibi yakın yerlerde oturanlar Elazığ şehir merkezine gidecekleri zaman “mezireye gidiyorum” diyorlardı. İşte yeni bir şehrin doğuşu ile, tarihi bir şehir olan Harput, artık bazen Harput, bazen de Yukarı Şehir olarak anılmaya başladığı bir zaman dilimi bölgede böylece başlamıştı.

      Şehrin ismi 1866 yılında Vilayet Meclisinin teklifi üzerine padişahın onayı ile 13 Ocak 1967 yılından itibaren Mamuret-ül Aziz olarak değiştirilmiştir. Bu şehir, ülkede padişahın ismi ile anılan tek şehir olmuş, maalesef şehirde yapılan önemli binalara, caddelere, okullara, belli yerlere ilgili ilgisiz birçok devlet adamının ismini vermek alışkanlığı bu güne kadar devam etmiştir. Tabi isimlendirmelerde, hizmetlerin daha çok devlet eliyle yapılmasının da etkisi büyüktür. Söyleniş zorluğu nedeniyle şehrin ismi 1871 tarihinden itibaren de Elaziz olarak değiştirilmiştir.

    1937 yılında şehrin ismi Elazık olarak değiştirilmiş, ancak söyleniş zorluğu nedeniyle  de Elazığ olarak yeniden tescillendirilmiştir. Bu günlerde yine bir isim değişikliğinden bahsedilmektedir. Olur mu olmaz mı bilmiyorum. Bana kalırsa elinizden geliyorsa isminden ziyade makus talihini değiştirin.

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Ak Parti İlçelerde Temayül Yoklaması Yaptı
Ak Parti İlçelerde Temayül Yoklaması Yaptı