DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Mehmet AYAZ
Mehmet AYAZ
Giriş Tarihi : 08-08-2020 09:26

TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİ ENTÜBE DURUMUNDA

Korona virüs salgını ister istemez bir ekonomik belirsizlik yarattı. Ekonominin fay hatlarının hareketlenmesi ve öncü sarsıntıların yaşanması dolayısıyla asıl büyük ve yıkıcı olan sarsıntının yaklaştığını her an olabileceğini göstermektedir. Dünyanın şu an yaşadığı kriz 2008 Küresel ekonomik kriz büyüklüğüne ulaştı sayılır, kriz daha da derinleşecektir. Bu krizin belli ülkeler ve sektörlerde beklenenden daha fazla ağırlaşan sonuçlara gebe olacağı yorumları da yapılmaktadır. Bu ağır sonuçlardan en çok etkilenecek beş ülkeden biri Türkiye’dir.

Ekonomik Krizlerin teorik ve pratik altyapıları vardır, bunlar iç içe geçmiş durumdadır. Ekonomik dalgalanmaların siyasi ve psiko-sosyal nedenlerden etkilendiği ve zaman zaman yön ve şiddetinin değiştiği çeşitli uygulamalardan gözlemlenmektedir. İktisadi faaliyetlerin daralma aşamasında ortaya çıkan krizler, daha çok servetlerin el değiştirmesine yol açan krizlerdir.

 Her krizin kendine has sebep ve sonuçları vardır, pandeminin etkisiyle daha daderinleşen ekonomik kriz halinin 1929 Wall Street Çöküşü gibi olması muhtemeldir, yaratılan algılarla panik havasının oluşmaması için yoğun çaba gösterilmektedir.Sürdürülebilir olmayan kaynaklarla sürdürülebilir bir tüketim zinciri oluşturmak imkansızdır.

Her ekonomik kriz aynı zamanda bir düzeltme vazifesi görür.Yani yanlış giden, doğal olmayan pratikler, kendisini rehabilite etmeye ihtiyaç duyar. Bu sadece iktisadi alanda değil siyasal alanda da büyük değişikliklere sebep olur. Mevcut iktidarların değişmesiyle kalmaz var olan ideolojilerinde gitmesini sağlar. Genel anlamda kriz kavramı tüm sosyal, ekonomik ve doğal alanlarda ortaya çıkabilir. Eğer arızalı bir durum varsa, eski veya mevcut şartların değişmesi olağandır. Bu değişimin sıkıntılı, köklü ve bazen de yıkıcı olması krizlerin ortak özelliğidir. Kriz dönemlerinde ortaya çıkan esas durum, eskinin yetersiz kalmasıdır. Krizler yeni bir döneminde habercisidir.

Literatüre 'Kriz kahini' olarak geçen, 2008 yılındaki büyük ekonomik krizi öngören, ABD'de Wall Street büyük kazançlar kaydederken bile ekonomik bir buhran tespiti yapan ve bu nedenle Dr. Felaket (Dr. Doom) olarak da anılan ekonomi profesörü NourielRoubini yine kötü senaryo uyarısında bulundu.

“Önümüzdeki 10 yıl boyunca daha büyük bir buhran kaçınılmaz” dedi ve bu öngörüsünün nedenlerini 10 maddede açıklıyor.

Borç krizleri kitlesel iflaslara yol açacak;Covid-19 ile mücadele kapsamında alınan önlemler birçok ülkede yüksek seviyelerde olan kamu borçlarını sürdürülemez bir konuma taşıyor. Bütçe açıkları ciddi şekilde artırıyor. Bunun yanı sıra, bireyler ve şirketler düzeyinde yaşanan gelir kayıpları, özel sektör borçlarının da sürdürülemez seviyelere geleceğini gösteriyor. Bu durumun kitlesel iflaslara yol açması kaçınılmaz gibi görünüyor.

Yaşlı nüfuslar patlamaya hazır bomba gibi; Gelişmiş ekonomilerdeki yaşlanan nüfus her an patlamaya hazırlanan bir bomba gibi. Covid- 19 krizi sağlık sistemleri için daha fazla harcama yapılması gerektiğini ortaya koydu. Bu da gelişmiş ekonomilerin önümüzdeki dönemde yaşlı nüfus için daha fazla fon yaratmak zorunda kalacağı anlamına geliyor.

Deflasyon riski artacak; Deflasyon riski hızla artıyor. Salgın; ekonomik durgunluğun yanı sıra, emtia fiyatlarında da ciddi düşüşlere neden oluyor. Bu durum ücretlerde deflasyona neden olurken, borç ve iflas riskini artırıyor.

Para birimleri değer kaybedecek; Merkez bankaları deflasyonla mücadele etmeye ve faiz oranlarının artış riskini önlemeye çalışırken, para politikaları geleneksel formların dışına çıkacak. Hükümetler, krizin etkilerini hafifletmek için para basmaya ihtiyaç duyacak. Küreselleşmenin sekteye uğraması ve korumacı politikalarda izlenen yükseliş, stagflasyonu kaçınılmaz hale getirecek.

İşsizlik artacak, ücretler düşecek; Dijitalleşme ekonomiyi yeniden şekillendirecek. Milyonlarca insan işini kaybedecek veya daha az ücret karşılığında çalışmak zorunda kalacak, gelir ve servet eşitsizliği artacak. Tedarik zincirlerinde yaşanabilecek şoklara karşı, gelişmiş ekonomiler üretimlerini düşük maliyetli bölgelerden kendi ülkelerine çekecek. Bu durum maliyetlerin artmasına neden olurken, istihdamı desteklemeyecek. Tam tersine, otomasyon artacak, ücretler üzerinde aşağı yönlü baskı oluşacak. Popülizm, milliyetçilik ve yabancı düşmanlığı artacak.

Küreselleşmede geri adım atılacak; Salgın, küreselleşmede geri adım atılmasına neden olacak. ABD ve Çin, daha hızlı ayrışacak. Birçok ülkede korumacılık önlemleri artacak. Salgın sonrasındaürünlerin, hizmetlerin, sermayenin, emeğin, teknolojinin, verinin ve bilginin dolaşımı üzerindeki kısıtlamalar daha da sıkılaşacak.

Popülizm yükselecek; Demokrasi adına da kayıplar verilecek. Ekonomik zayıflıklar, kitlesel işsizlik ve artan eşitsizlikler popülist liderlere yarayacak. Artan ekonomik güvensizlik ortamında, yabancıları krizin sorumlusu olarak gösterme eğilimi güçlenecek.

ABD ile Çin arasındaki ayrım güçlenecek; ABD ile Çin arasındaki jeostratejik uzaklaşma hız kazanacak. İki ülke arasında ticaret, teknoloji, yatırım, bilgi ve para politikalarına yönelik ciddi ayrışmalar gündeme gelecek.

Yeni bir soğuk savaş yaşanabilir; Diplomatik ayrılıklar, ABD ile rakipleri Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore arasında yeni bir soğuk savaşa neden olacak. ABD başkanlık seçimlerinin yaklaşmasıyla, siber savaş riskinde artış gündeme gelebilir. Teknoloji; geleceğin endüstrilerinin kontrolünde ve salgınlarla mücadelede kilit silah... Özellikle ABD’de teknoloji şirketleri ulusal güvenlik sisteminde daha fazla rol üstlenecek.

İklim krizinin boyutları daha yıkıcı olacak; Salgınlar gibi iklim krizinin de kaynağı insan. Kötü sağlık ve hijyen standartları, doğal sistemlere zarar verilmesi, yaşadığımız tüm bu felaketlerin temel nedenleri arasında. İklim krizinin olumsuz etkileri önümüzdeki yıllarda çok daha ciddi ve yüksek maliyetli boyutlara ulaşacak.

Türkiye, koronavirüse, ekonomik kriz koşullarında yakalandı. Pandemi öncesi zaten çok sıkıntılı bir seviyede olan ekonomik göstergeler salgınla birlikte ciddi bir ivme kat etmiştir. Geçtiğimiz ay Merkez Bankasının swap yoluyla edindiği borcun 29,6 milyar dolara tırmanarak rekor kırdığı görüldü. Bu borç dışarıda tutulunca ise döviz rezervi eksiye düşmüş oldu. Bugün 7,40’a kadar tırmanan dolar kuru 2018 yılı döviz krizinde gördüğü rekor seviye olan 7,24’ü geçmiştir. Önümüzdeki günler yada aylar içerisinde Türkiye tarihinin ekonomik en buhranlı ortamına gidiyoruz gibi geliyor. İktidarın elinde ekonomiği rehabilite edecek yeteri kadar enstrüman bulunmamaktadır.

Ekonominin içinde bulunduğu borç sarmalından kurtulabilmesi artık mucizelere bağlıdır. Zaten Türkiye ekonomisi 2018 yılında girdiği krizden çıkmakta da çok zorlanıyordu. Birde üstüne korona virüs eklenince tam bir açmaza girdi.2001 ve 2008 krizleri ile de bir kıyaslama yaparsak, Bu ikisinin toplamından daha büyük bir kriz olma ihtimali yüksek. Nedenine gelince, şu an Türkiye’de o dönemde ne kamunun dış borcu bu kadardı ne de hane halkının borçluluğu, ne de özel şirketlerinin borcu bu derece değildi. Neredeyse tüm halk borçlu.

 Türkiye ekonomisine nefes aldıracak bir çözüme acil ihtiyaç var, ama bu geçmişteki gibi palyatif çözümler olmamalı.

 

 

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Mehmet AYAZ

Mehmet AYAZ

DİĞER YAZILARI İZOLASYON-ENTEGRASYON-ASİMİLASYON VE İSRAİL 19-09-2020 10:04 BU YOL, YOL DEĞİL 12-09-2020 09:05 ÜÇ TARAFI SULARLA DÖRT TARAFI SORUNLARLA ÇEVRİLİ ÜLKEM! 05-09-2020 08:12 DİKTATÖRLERİN ‘APTAL TUZAĞI’ 29-08-2020 08:48 THE ECONOMİST’TEN ŞAŞIRTAN YAZI 22-08-2020 09:06 TÜRKİYE’NİN AKDENİZDE HAK ARAYIŞI 15-08-2020 08:28 TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİ ENTÜBE DURUMUNDA 08-08-2020 09:26 FETÖ’DEN İHANET İTİRAFLARI 25-07-2020 09:13 ‘BİZİM ÇOCUKLAR’ VE 15 TEMMUZ 18-07-2020 09:10 OTORİTENİN GÜDÜMÜNDEKİ ULEMA  (2) 11-07-2020 08:43 OTORİTENİN GÜDÜMÜNDEKİ ULEMA  (1) 04-07-2020 09:42 İLKESİZLİĞİN 3Y’Sİ 27-06-2020 09:10 MESCİD-İ AKSA – KURTUBA CAMİ – AYASOFYA 20-06-2020 11:03 DÜNYANIN YENİ PANDEMİSİ 13-06-2020 00:14 ERKEN SEÇİM VE MURPHY KANUNLARI 06-06-2020 12:21 İSLAM COĞRAFYASINDA BAYRAM 30-05-2020 08:55 EVDE BAYRAM VAR 23-05-2020 09:49 NAMÜTENAHİ DARBE DİSKURU 16-05-2020 10:10 TÜRK BASININDA BİR NOSTALJİ 09-05-2020 09:50 MASKESİZ KALDIK GERÇEK YÜZLER GÖRÜNDÜ 02-05-2020 10:39 KORONA VİRÜSLÜ GÜNLERDE ORUÇ 25-04-2020 10:50 KORONA VİRÜS KİME YARADI 18-04-2020 11:46 DÜNYANIN EFENDİLERİ, UŞAKLARI, KÖLELERİ (2) 11-04-2020 13:26 DÜNYANIN EFENDİLERİ, UŞAKLARI, KÖLELERİ 04-04-2020 12:24 KELEBEK ETKİSİ OLARAK KAOS VİRÜSÜ 27-03-2020 12:30 DÜNYANIN YENİ 11 EYLÜLÜ: KORONAVİRÜSÜ MÜ? 22-03-2020 10:52 DÜNYAYI HASTA EDEN VİRÜS 14-03-2020 22:52 DEĞERLİ YALNIZLIK  (!) 08-03-2020 08:22 DEPREM MAĞDURİYETİNDEN MAĞRURİYET ÇIKARMAK 18-02-2020 23:04 ELAZIĞ POZİTİF AYRIMCILIĞI HAKETMİYOR MU? 08-02-2020 00:07 DEPREMİN KAZANANLARI VE KAYBEDENLERİ 02-02-2020 11:29 ….. ERGENEKON – FETÖ – SİYASİ AYAK 28-01-2020 14:21 İŞİNİ YAPMAYA ÇALIŞAN GAZETECİLER GÜNÜ 19-01-2020 09:19 ABD – İRAN ASALET SAVAŞI VE SONRASI 11-01-2020 23:53 TÜRKİYE - LİBYA (MEB) ANLAŞMASI 04-01-2020 00:09 YERLİ MİLLİ ARABAMIZ 30-12-2019 00:05 2019 AKILDA KALANLAR 29-12-2019 09:34 KADIN HAKLARI – İNSAN HAKLARI VE CENGİZ HAN 14-12-2019 08:57 İNTİFADA 07-12-2019 08:37 ŞEHİR TURİZMİNE BİR KATKIDA KANYONLARDAN 30-11-2019 08:46 MUALLİMLİKTEN ÖĞRETMENLİĞE 24 KASIM 23-11-2019 10:20 ŞEREFEİ DEVE SIRTINDA OLANLAR 09-11-2019 09:04 KİTAP FUARI 03-11-2019 09:48 BİR ATEŞKES ANTLAŞMASI VE SONUÇLARI 27-10-2019 10:46 ELAZIĞ VE TURİZM 20-10-2019 09:15 KIZLARIMIZ 13-10-2019 10:26 FİKİR KONDİSYONU SIFIR OLANLAR 28-09-2019 00:04 HOŞGÖRÜ 22-09-2019 09:46 EN ZENGİN MUTFAĞA SAHİBİZ 15-09-2019 09:57 KARŞIMIZDAKİ BEYAZ ÖNLÜKLÜLER DE İNSAN 07-09-2019 09:22 SURİYE VE SURİYELİNİN SORUNLARI 24-08-2019 09:11 ÜTOPYADAN GERÇEĞE AK PARTİ 21-08-2019 09:53 PİŞMAN DEĞİLLER VE OLMAYACAKLAR -2- 10-08-2019 08:33 PİŞMAN DEĞİLLER VE OLMAYACAKLAR -1- 03-08-2019 08:16 TARİH TEKERRÜRDEN İBARETMİŞ 25-07-2019 09:48 AK PARTİ'NİN YAPAMADIĞI YARATICI-YIKIM 13-07-2019 09:07 EKONOMİNİN GÖSTERGELERİ 22-06-2019 23:21 MESELE S-400'LER Mİ? 15-06-2019 08:39 ÖLÜME DAİR 09-06-2019 09:16 MAVİ MARMARA 02-06-2019 09:56 ÜLKELERİN İSLAMİLİK GÖSTERGESİ 25-05-2019 03:30 ORTADOĞU DENKLEMİNDE TÜRKİYE 18-05-2019 10:21 NECAŞİ'NİN ÜLKESİ 11-05-2019 10:44 AK PARTİ – DAVA – SİYASAL İSLAM 03-05-2019 09:03 İLKELER MANİFESTOSU 28-04-2019 09:27 SİYASET SATRANCINDA PİYON VEZİR MÜCADELESİ 21-04-2019 08:28 ELAZIĞ BELEDİYESİ'NDE YENİ DÖNEM 12-04-2019 09:18 2019 ELAZIĞ SEÇİM SONUÇLARI 06-04-2019 10:12 BELEDİYE SEÇİMLERİNDE SEÇECEKLER VE SEÇİLECEKLER İÇİN ÖNEMLİ BİR HATIRLATMA 29-03-2019 09:30 YENİ ZELANDA SALDIRISININ ANA UNSURLARI 22-03-2019 09:20 MESNEVİ'DEN İBRETLİK HİKAYE 16-03-2019 00:17 KADINLAR GÜNÜ ÜZERİNDEN KADIN İSTİSMARI 09-03-2019 08:15 SPESİFİK BİR DARBE 01-03-2019 09:32 İNSANLIĞIN ÇELİŞKİSİ 21-02-2019 09:16 KESNİZANİ – FETÖ- GUADİO 15-02-2019 09:23 MEDENİYET YOLUNDA KİTAP 07-02-2019 10:21 TOPLUMSAL DEPRESYON 01-02-2019 08:55 JEOTERMALİN KALKINMAYA ETKİSİ 24-01-2019 09:04 NİTELİKLİ İNSANLARDAN GERİYE KALANLAR 18-01-2019 09:49 BAŞKA BİR AÇIDAN NAYLON POŞET 10-01-2019 09:45 YENİ BİR YILA GİRERKEN 03-01-2019 09:19 FETÖ'DEN 2. SIZINTI HAREKÂTI 18-12-2018 09:37 31 MART BELEDİYE SEÇİMLERİ ÖNCESİ VE SONRASI ELAZIĞ (2) 11-12-2018 11:00 31 MART BELEDİYE SEÇİMLERİ ÖNCESİ VE SONRASI ELAZIĞ 04-12-2018 09:30 8 KÖŞE ŞAPKAYA YAKIŞMADI 26-11-2018 09:13 OSMANLI FESİNDEN BAŞKANLIK SİSTEMİNE 17-11-2018 22:44 10 KASIM (BİZİM GÜNEŞİMİZ) 12-11-2018 09:28 ULUL EMRE İTAAT FARZ MI? 04-11-2018 09:57 CUMHURİYET 29-10-2018 09:25 İTİBAR MI, PARA MI? 21-10-2018 09:55 İBNİ HALDUN'DAN KISSADAN HİSSE 14-10-2018 08:56 BİR TAVSİYE 06-10-2018 00:12 DİKTATÖRLEŞEN DEMOKRASİ 29-09-2018 12:22 SENTETİK DİNİN SPESİFİK TARİKATI 23-09-2018 08:22 FIRSATSEVERLİK 17-09-2018 09:50 KAOS 09-09-2018 09:58 TİTANİK 1912 - 2018 TÜRKİYE 02-09-2018 09:24 OLMASI GEREKENLER 30-08-2018 09:29 STRATEJİK ÇÖKÜŞ 26-08-2018 09:46 AKIL YOLU ENFEKSİYONU 16-08-2018 10:36 İNSANİ MİRAS 11-08-2018 09:15
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Fatih Karagümrük37
  • 2Galatasaray26
  • 3Alanyaspor26
  • 4Göztepe24
  • 5Beşiktaş24
  • 6Antalyaspor24
  • 7Hatayspor24
  • 8Fenerbahçe24
  • 9Kasımpaşa23
  • 10BB Erzurumspor23
  • 11Sivasspor23
  • 12Kayserispor23
  • 13Konyaspor11
  • 14Gaziantep FK21
  • 15Trabzonspor21
  • 16Gençlerbirliği21
  • 17Yeni Malatyaspor21
  • 18Denizlispor21
  • 19MKE Ankaragücü10
  • 20Çaykur Rizespor20
  • 21Başakşehir FK30
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA