DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
ADİLE ALICI
ADİLE ALICI
Giriş Tarihi : 16-03-2021 10:45

Buyurun! Dijital panoptikona hoş geldiniz…

Facebook, waatsaap, ınstagram vs. gibi sosyal medya uygulamaları ve alışveriş siteleri panoptikon kuramının dijital versiyonu. Panoptikon tasarımında davranışların kontrol atına alınması söz konusu iken dijital panoptikonda duygu ve düşüncelerin kontrol edilmesi, yönlendirilip şekillendirilmesi söz konusu. Yaptığımız her hareketimiz, beğenimiz, paylaşım ve yorumlarımız kayıt altıda ve sürekli gözetleniyoruz. Bize dair ve ne varsa kayıtta tutulur. Bu uygulamalar da bizler emtia durumundayız ve reklam verenlere satılıyoruz.

Panoptikonun çıkış noktası ve sonrası?

Panoptikon, İngiliz kuramcı Jeremy Bentham'ın 1785 yılında tasarlamış olduğu hapishane inşa modeli, tek bir noktadan zahmetsizce her yeri gözetlemeye izin verir. Bütünü (pan-) gözlemlemek (-opticon) anlamına gelen bu tasarım birkaç katlık tek odalı hücrelerden oluşan bir halka üzerine kurulu olduğu için bütün bir alanı gözetleme imkânı verir.

Jeremy Bentham, “Panoptikon” adını verdiği bu hapishane daire şeklinde tasarlanmış ve orta yerinde karanlıkta bir gözetleme kulesi bulunuyor. Ancak ortada bulunan gözetleme kulesi karanlıkta amaç, gözetleniyor hissini kuvvetlendirmek. Dairenin dışında sıralanmış aydınlık küçük hücrelerinde her an gözetlenebilen mahkûmlar var. Kuleden bütün hücreler görülüyor ancak hücrelerden kuledekiler görülmüyor. Burada esas yapılmak istenen mahkûmların her daim izlendikleri fikrine kapılmaları. Kulede izleyen kimse olmasa bile, her an izlenebileceğini düşünen birey kendine oto kontrol mekanizması geliştirir ve kendini denetlemeye başlar. Bu model davranışların kontrol edilmesi için çok iyi tasarlanmış.

Panoptikon modelinde, mahkûmlar karanlık kuledeki denetçiler tarafından sürekli izlenildiklerini hissettikleri için daha itaatkâr, daha disiplinli ve daha uyumlu oluyorlar. Facoult, Bentham’ ın bu modelini, iktidar ve egemen sınıfların, yönettikleri insanlar üzerindeki otoritelerini güçlendirmek ve yönetilenlerin daha rahat gözetlenebileceği yönüyle inceleyerek tasarımı mimari yönüyle değil de iktidar- bilgi ilişkisinin açıklayıcısı olarak kullanmış.

Fransız düşünür Michel Foucaul Panoptikonu,iktidarın baskıcı gözetim yoluyla dolaşımda bulunarak, mikro düzeyde her alana etkili olduklarını ve farklı olan, normale uymayan bireylerin baskıcı iktidar yöntemiyle toplumun dışına itildiğini belirtir. Her birey ve her topluluk, belli kurumlar aracılığıyla tektipleştirilir ve ekonomik düzenin sürekliliği için yönetilmeye devam eder.Kameralarla donatılan okul, hastane, hapishane, fabrika gibi birçok yerin işleyişi panoptikon mantığıyla oluşturuyor. Kurulan bu sistem sayesinde az sayıdaki denetçi ile çok daha geniş kitleleri çok daha kolay kontrol altında tutmak mümkün.

Nitekim de öyle…

Kameralarla sağlanan kontrol yanına yenisi eklendi ve dijital kontrol ticari boyuta erişti. Kameralarla kontrol atına alınan ve her an gözetlendiğini düşünen birey bulunduğu ortamlarda hareketlerine, davranışlarına vs. daha dikkat ederken şimdi dijital platformda yapılan gözetleme ile aynısı yapılıyor. Dijital platformda yaptığımız her hareket kaydediliyor. Davranışlarımız kontrol altına alınırken artık ileri boyuta taşınarak zevklerimiz, beğenilerimiz, beğenmediklerimiz bile kontrol altına alınıyor.

Telefonumuzda, televizyonumuzda, bilgisayarımız da bile kamera var. Farkında olmadan çoktan dijital dünyanın gözetimine teslim olduk bile... Neden mi? Çünkü başka türlü hayat imkânsız hale geliyor. İstemesek bile kullanmak zorundayız. Artık bilgisayarlar, mobil telefonlar, internet olmadan üniversite sınavına başvuru bile yapamıyoruz, giriş belgesi alamıyoruz, sınav sonucunu bile öğrenemiyoruz. Tüm sağlık kayıtlarımız, hastalık geçmişimiz, tetkiklerimiz, kullandığımız ilaçlar, kronik hastalıklarımız e-devlette (e-nabız).  HES (Hayat eve sığar) kodunuz yoksa otobüs, tren, uçak yolculuğu yapabiliyor muyuz?

Kişisel bilgilerimiz, zevklerimiz, sevdiklerimiz, sevmediklerimiz kısacası internet ortamında yaptığımız her hareketimiz izleniyor, kayıt altına alınarak kullanılmak üzere saklanıyor. Ticari işletmelerin ürünlerini satabilmeleri için ya da satabilecekleri ürün ve hizmetler sunabilmleri için öncelikle müşterisi hakkında bilgi sahibi olmaya ihtiyaçları var.

 

Peki, global çapta satış ve hizmet sunan bu global şirketler müşterisini en kolay nasıl tanıma fırsatı yakalar?

Tabi ki sosyal medya da kullanılan uygulamalar sayesinde.

Ticari işletmeler de daha çok mal ve hizmet satabilmek için bizi iyi tanımak zorundalar. Zevklerimizi, beğenilerimizi, alışkanlıklarımızı hem bilmek hem de bizi daha iyi yönlendirebilmek artılarımızı ve eksilerimizi öğrenmek istiyorlar. Bu amaçlarına ulaşabilmek için ellerindeki en güçlü araç sosyal medya üzerinden elde etikleri kişisel verilerimiz.

Bir hizmet bedavaysa emin olun ürün sizsiniz!

Bize verilen hizmetler ile toplanan veriler, biz farkında olalım ya da olmayalım kullanılıyor. Dijital platformda adım attığımız her saniye kendimizden izler bırakıyoruz. Bıraktığımız bu izler bizimle ilgili küçük, büyük fark etmez bilgi elde etmelerine yarıyor. En basit, telefon ya da bilgisayar üzerinden yaptığımız dijital bankacılık (nerelere, kimlere para harcıyoruz, ne kadar birikimimiz var).  Sosyal medya üzerinde yapmış olduğumuz beğenilerimiz, beğenmediklerimiz, paylaşımlarımız, dijital üzerinde kurduğumuz ilişkilerimiz. Çevrimiçi alışverişler, mobil telefon verileri (konumumuz, telefonda geçen zaman, oynanan oyunlar, arama geçmişimiz, gezdiğimiz siteler, müzik zevkimiz), giyilebilir araçlar (kalp atışımız, günlük aktivitemiz, yediklerimiz, içtiklerimiz, kilomuz) , e-devlet hizmetleri (tapumuz, sülalemiz, eğitim geçmişimiz, sigortamız, sağlığımız, adli geçmişimiz …) ve daha niceleri.

Davranışların kontrol edilmesi bir yere kadar tehlikelidir ancak düşünce ve duygu dünyalarının kontrol edilip yönlendirilmesi işte işin bu kısmı tedirgin edici boyutta.

Nasıl?Sizce de gözetleniyor hissi uyandırmıyor mu?

Öyleyse, dijital panoptikona hoş geldiniz.

Devamı bir sonraki yazımda…

 

NELER SÖYLENDİ?
@
ADİLE ALICI

ADİLE ALICI

DİĞER YAZILARI NEDEN BİZİM DE TOLLYWOOD’ UMUZ OLMASIN? 17-09-2021 07:37 NESNELERİN İNTERNETİ–BEŞİNCİ NESİL İNTERNET 15-09-2021 08:27 SURİYELİ GÖÇMEN SORUNU-3 13-09-2021 07:46 SURİYE GÖÇMEN SORUNU-2 10-09-2021 08:00 SURİYE GÖÇMEN SORUNU-1 08-09-2021 08:15 Barajın 7’ye Düşmesi Ne Yarar Sağlar? 06-09-2021 08:02 İKİ MAÇTA KAYBEDİLEN 4 PUAN… 03-09-2021 08:28 3’LÜ SAVUNMA BAŞARISI VE FENER… 01-09-2021 08:02 99 YIL ÖNCE BUGÜN… 30-08-2021 08:01 DOĞA YAPILAN ZALİMLİĞİ AFFEDER Mİ? 27-08-2021 09:44 DERS ZİLİNE SAYILI GÜNLER… 23-08-2021 08:33 BAŞKA FELAKETLER OLMAMASI İÇİN ÖNLEM ŞART 21-08-2021 08:10 3’TE 1’İNİN ÇALIŞMASI YETERLİ Mİ? 18-08-2021 07:18 BU NASIL ARA VERMEK…. 16-08-2021 08:30 İHALE YOLUYLA KİRALAMAK YERİNE, SATIN ALSAK… 11-08-2021 10:20 KRİZ YÖNETİMİ DEĞİL, RİSK YÖNETİMİ ŞART 09-08-2021 07:56 SINIFI DA GEÇER, SINAVI DA GEÇER AMA VİCDANI, MERHAMETİ, SAYGIYI ÖĞRENEMEZLERSE… 04-08-2021 09:17 RIZA YOLUYLA İTAAT VE KABULLENMEYE YÖNELİK BÜYÜK BİR BAŞARI ÖRNEĞİ… 02-08-2021 21:52 ŞU VAZGEÇEMEDİĞİMİZ KEYFİMİZDEN BİRAZ ÖDÜN VERSEK Mİ ACABA ? 30-07-2021 06:46 EĞİTİM VE İNSAN GÜCÜ PLANLAMASINDA CİDDİ SIKINTILAR MEVCUT 27-07-2021 09:22 VIZ GELİP, TIRIS GİTTİ… KUL HAKKI BİLE ÖNEMSENMEDİ 24-07-2021 09:35 “SEÇİMLERİ TENCERE KAZANIR” 19-07-2021 08:58 GEREKLİ ÖNLEMLER ALINIR VE DİKKAT EDİLİRSE TATİL DE YAPILIR, BAYRAMLAŞMA DA… 14-07-2021 08:15 ALLAH’A TÜMÜYLE ADANMIŞLIĞIN, ALLAH İÇİN HER ŞEYİ FEDA EDEBİLECEĞİNİN DE GÖSTERGESİ… 12-07-2021 08:41 VAYY TOSUNCUK VAYY! 07-07-2021 08:37 AKLIMDA CEVABINI ARADIĞIM ONLARCA SORU! 05-07-2021 08:06 ÖSYM NE YAPMAYA ÇALIŞIYOR, AMACI NE ANLAMIŞ DEĞİLİM 30-06-2021 08:28 MİLYONLARCA GÖZBEBEĞİ TER DÖKTÜ… 28-06-2021 07:43 Nihayet… 23-06-2021 09:43 BU YAZIDAN SONRA… 21-06-2021 08:18 BİTCOİN VE HALKA ARZ HİSSELER ÇOK KAZANDIRDI AMA… 16-06-2021 08:14 MİLLETİN EFENDİSİ… 14-06-2021 08:02 YİNE İŞÇİNİN ALEYHİNE DEĞİŞİKLİK ! 10-06-2021 08:32 MERKEL’İN LİDERLİK SIRRI… 06-06-2021 23:11 OTURMAK, BEDENE YAPILABİLECEK EN BÜYÜK KÖTÜLÜKTÜR 02-06-2021 08:29 AHH ! O DİZİNİN BAŞKAHRAMANI FAKİR KIZ MARİA YOK MU ? 31-05-2021 08:04 BİONTECH’ AŞI MÜJDESİ! 26-05-2021 08:06 ÖĞRENCİLER, İKİNCİ DÖNEM SINAVLARINA İSTEMEZLERSE GİRMEYECEKLER 24-05-2021 00:24 ORTA SINIF ÇÖKERKEN, YAPILAN GARANTİLİ ÖDEMELER ! 19-05-2021 08:20 SERGEN YALÇIN'IN BEKLENEN ZAFERİ ! 16-05-2021 18:32 COVİD DE SINIF AYRIMI YAPIYOR. OLAN ORTA SINIFA OLUYOR… 12-05-2021 08:54 HEYECAN DORUKTA, SÜPER LİG’ DE SON HAFTALAR… 06-05-2021 08:28 BÜYÜK İKİNCİ KAVİMLER GÖÇÜ… 03-05-2021 08:25 VAR MISINIZ !.. KÜÇÜK ESNAFA, TAM KAPANMADA TAM DESTEK… 29-04-2021 08:36 SENEYE YİNE AYNI SENARYO… 27-04-2021 03:24 CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİ FARKININ KAPANMASI İÇİN 135 YIL ! 23-04-2021 08:38 SOSYAL MEDYA KÖLELİĞİ SONRASI FARKINDA OLMADIKLARIMIZ 19-04-2021 08:04 TOPLU KATLİAM, UYUŞTURULUYORUZ 16-04-2021 08:13 VAROLUŞ AMACINIZ BURADA ZEVKİ SENA GETİRMEK Mİ? 12-04-2021 08:16 ‘İLAHİ AŞK’, HER KALBE NASİP OLMAZ 08-04-2021 07:16 SALGINDA, ÜÇÜNCÜ DALGANIN FİYAKALI GELİŞİ! 06-04-2021 08:11 NE ZAMAN ‘YENİ NORMALLEŞME‘ ADIMI ATMAYA KALKSAK HEP AYNI SENARYO ! 01-04-2021 08:36 “TEMAS TAKİP SİSTEMLERİ” SİZCE DE PANOPTİKONU ÇAĞRIŞTIRMIYOR MU ? 29-03-2021 07:55 ANİ ALINAN KARARLAR, EKONOMİ TEPE TAKLAK! 25-03-2021 09:58 GALATASARAY, YENİLMEK İÇİN ÇOK UĞRAŞTI ! 22-03-2021 08:23 DİJİTAL PANOPTİKON’NUN NE KADAR FARKINDAYIZ ? 19-03-2021 10:01 Buyurun! Dijital panoptikona hoş geldiniz… 16-03-2021 10:45 SADECE 2021'İN İLK 65 GÜNÜNDE, 67 KADIN ERKEKLER TARAFINDAN KATLEDİLDİ 11-03-2021 09:48 YETER ARTIK ! 08-03-2021 07:44 ORTA DERECELİ RİSKLİ İL GRUBUNDA YER ALAN ELAZIĞ’DA “YENİ KONTROLLÜ NORMALLEŞME SÜRECİ BAŞLADI” 04-03-2021 08:14  SON KARAR KABİNE TOPLANTISINDA… 28-02-2021 21:52 BULUT YETERSİZ, ACİL DESTEK ! 26-02-2021 11:51 BİR KEZ DAHA ANLADIM… 22-02-2021 08:24  ASIL TEHLİKEYİ UNUTUYORUZ! 18-02-2021 12:31 ELAZIĞ BİR ÖNDERİNİ DAHA KAYBETTİ… 15-02-2021 09:56 COVİD-19, BELLİ Kİ BÜYÜKLERİMİZİ ÇOKTAN GÖZDEN ÇIKARMIŞ ANCAK; UNUTTUĞU BİR ŞEY VAR 12-02-2021 10:30  VE BİR İNSANA EN ÇOK YAKIŞAN, MERHAMETTİR… 07-02-2021 22:34 ‘EN KÖTÜ YIL 2020’ DİYORSANIZ, BİR DAHA DÜŞÜNÜN… 04-02-2021 11:37 PEKİ, YA SONRA ! 31-01-2021 23:52 BİRBİRİNE EKLENEN ATAÇLAR… 29-01-2021 10:48 NAÇİZANE FİKRİM… 25-01-2021 09:30 ERTELEMEYİN, YA SONRA YOKSA ! 21-01-2021 10:01  BİRAZ DAHA SABIR VE ÖZVERİ… 18-01-2021 00:14 ÇOCUKLUĞUMUZA DÖNSEK Mİ ? 14-01-2021 10:30 AHLAKİ YOZLAŞMA YAŞIYORUZ 12-01-2021 09:56
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Beşiktaş410
  • 2Trabzonspor410
  • 3Fatih Karagümrük510
  • 4Fenerbahçe410
  • 5Konyaspor410
  • 6Altay59
  • 7Galatasaray48
  • 8Hatayspor47
  • 9Kayserispor47
  • 10Yeni Malatyaspor56
  • 11Alanyaspor46
  • 12Kasımpaşa45
  • 13Göztepe55
  • 14Gaziantep FK55
  • 15Antalyaspor44
  • 16Sivasspor53
  • 17Adana Demirspor42
  • 18Çaykur Rizespor41
  • 19Başakşehir FK40
  • 20Giresunspor40
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA