DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Mehmet AYAZ
Mehmet AYAZ
Giriş Tarihi : 19-06-2021 08:29

GÜNDELİK HAYAT VE DİNSELLİK - 3

Gündelik hayatın akışını değiştirmek için güçlü ideolojik kestirim ve yargılara da ihtiyaç duyulmaktadır. Toplumsal hayatta ideolojilerin belirleyiciliği, önce insan zihinlerindeki yeriyle, sonra da bu yerin asabiyete dönüşmesi, sınıfsal temel bulması, dış dünyadan maddi ya da manevi destek alması, iktidarı ele geçirmesi ve mevcut teknoloji ile bir ölçüde paralel nitelikler taşımasıyla artmaktadır (Kongar, 1981: 364). Nitekim varolan sosyalleşmeler incelendiğinde, ideolojik etkilerin ağırlığı açıkça hissedilmektedir. Çünkü ideoloji var olan bir sosyal yapıyı devam ettirmeye olduğu kadar onun yenisini de yaratmaya muktedir olan bir fikir yapısıdır (Mardin, 1991: 26; Mert, 1994: 39). İster geniş anlamıyla dünya görüşü ya da bakış açısı-zihniyet olarak; ister dar anlamıyla, siyaset teorisi ve uygulama programı olarak alınsın, ideolojinin herhangi bir toplumda uzun bir süre hegemonyatik bir durumda bulunmasının, kültürü önemli ölçüde etkileyeceği, onunla çakışmasa da bir hayli örtüşecek şekilde etki alanını genişletebileceği görülmüştür (Parla, 1991: 11). Bu eğilim ve araçlara paralel olarak gündelik hayatı besleyen değişimin öncüleri de teknoloji, ekonomi, moda, tüketim, medya gibi unsurlarıyla ciddi dönüşümün katalizörleri olarak öne çıkmaktadırlar. Bu araçlar asıl olarak zaman ve mekanı dönüştürerek yeniden üretmektedirler.

Modern zamanlarda daha çok vicdani bir olgu olarak anlaşılan dinin işlevsel rolleri, belirleyici olmaya her zaman devam etmiştir. Bugün dinin görüntülerinde ortaya çıkan sınırlamalar, aslında dinsel evrenin kendi kademelerinden değil, onun dışındaki kurguların taleplerinden yola çıkılarak gerçekleşmektedir. Geleneksel anlamda var olan ve gücünü değişik organik ilişkilere bağlı kalarak sürdüren dinin hiyerarşik örgütlenmesi bugün parçalanmış olsa da, kendini sunmada ısrarlı görünen varlığı hâlâ dikkat çekicidir ve işlevselliğini sürdürücü niteliktedir.

Aslında her din, bir yandan toplumdaki yerleşik düzeni koruma konusunda birtakım roller üstlenirken bir yandan da bu düzeni daha yüksek bir bilinç ve inanç evreninde değiştirmeyi talep etmektedir. Bu da dinlerin hem değişim hem de durgunluk için elverişli şartlarda esaslı roller üstlendiğini göstermektedir. Bu nedenle dinin, insanlığın sosyal hayatı üzerine olan etkisi ve onun, grupların ahengi, tutumların ve toplumsal kadroların farklılaşması, sosyal kurumların evrimi ve çöküşü üzerine olan baskısı asla göz ardı edilemez (Wach, 1995: 36). Belirtmek gerekir ki dinin bu rollerinin yeterli bir düzeyde ele alınabilmesi için, öncelikle, onun toplumsal alanda dil, eylem ve diğer araçlarla somutlaşması ve içselleşmesi gerekir. Ancak belki bundan sonra, dinin gündelik hayat üzerindeki yansımalarını, hatta izlerini takip etmek mümkün hale gelebilecektir.

O halde gündelik hayatın dönüşümünü, dinsellik ekseninde de izlemek gerekir. Çünkü bu bağlamda ortaya çıkan sarsıntılar ve yeni yapılanmalar, dinsellik açısından daha net izlenebilecek ima ve işaretlere sahiptir. Dinsellik, dine bağlı bir yaşantı örgütlenmesinin derece ve yoğunluğunu belirlemede kullanılan bir kavramdır. Dindarlık ve dini hayatın diğer işaretlerinin tamamı dinselliği yansıtmaktadır. Dindarlığın psiko-sosyal etkileri, bireysel düzlemde dinin, hayatı kontrol halinde bulunduran gücünün sınırlarını göstermesi açısından dikkat çekicidir. Böylece dindarlığın dini inanç, ibadet, dini tecrübe, dini bilgi ve dini etkileme gibi kategoriler içinde kendini ifade etme imkanı bulduğu görülmektedir (Glock, 1998: 252-274; Köktaş, 1993: 53-58). Dinselliğin gündelik hayatın modern gramerine bağlı olarak belli bir değişim sürecine girmesi, hatta bu süreç içinde dinin de yeniden tanımlanıp okunması söz konusudur.

Modern Batı’da toplumun rasyonalize olmasının genel etkisi içinde din, özel toplumsal alanlardan hem kurumsal hem de sembolik olarak ayrılmıştır. Bu bağlamda din, toplumun itici güçleri arasında sayılan siyasi ve ekonomik alanlardan koparılmış, onun, toplumsal yapılandırma temsilcisi olarak öne çıkan fonksiyonları da ciddi bir şekilde zayıflatılmıştır. Bundan böyle din, modernleşme sürecindeki toplumların yeniden yapılandırılmasında, ancak edilgen ya da tepkisel sayılabilecek çıkışlarıyla, bağımlı bir değişken olarak işlev görecektir (Berger, 1999: 109, 113). Bu bağlamda Türkiye’nin fiili dinsellik göstergelerinde ortaya çıkan farklılaşmalara göz atıldığında da, dinin algı ve tasvirinden farklı olarak, günlük hayatın içsel boyutlarına nüfuz eden ve modern tarzlarla bütünleşen kalıp ve tavırların yoğunluğu hissedilmektedir.

Genelde dinler, bireyle Tanrı arasında gerçekleşen karşılıklı bir ilişkiyi koordine edecek hiyerarşi, teoloji ve davranış bilgisini ihmal etmeksizin kendilerini tarif etmektedirler. Din yalnızca bir inanç alanıyla sınırlı kalmamakta, o ayrıca bir dizi tanımlanmış davranış örüntüsüyle de kulluğun göstergelerine işaret etmektedir. İbadetler, bireysel ve toplumsal evrende yerine getirilmektedir. Dinsel inançlar, gündelik olay ve durumlarla ilgili deneyimlere ve hayat stratejilerine güvenlik enjekte etmekte, bunların açıklanabilmesi ve karşılıklarının verilebilmesini sağlayan bir evren kurmaktadır. Gündelik hayat açısından bakıldığında da dinler, birden çok anlamda güven sağlayıcı roller üstlenerek, inanan bir kişi için güvenlik ortamını simgeleyerek kişisel ve toplumsal yaşamın ahlâki ve pratik yollarını sağlamaktadırlar (Giddens, 1994: 95). Marjinal durumları bile, her şeyi kuşatan kutsal realiteye uygun bir şekilde yasallaştırmak suretiyle, toplumsal olarak tanımlanan realiteyi muhafaza eden dinler (Berger, 1993: 79), toplumdan olumlu siyasal davranışlar elde etmede kullanılan bir tür simgeler, düşünceler ve anlamlar kaynağı olarak değerlendirilmektedir (Turan, 1993: 53).

Dinsellik ise dinden farklı olarak bireysel ve sosyal tezahürleri ifade etmektedir. Bilindiği gibi her din, bir teolojik yapıya ve bu yapıyı koruyan bir halkaya yani ibadetler toplamına sahiptir. Dinsellik, bu inanç ve ibadet ekseninden hareketle sosyal hayata akmaktadır. Sosyal hayat söz konusu yapının tezahürlerinden başka bir şey değildir. Bizi ilgilendiren, herhangi bir dinin hangi teolojik ya da fiili görüntülere sahip olduğu değil, aksine bu bağdaşık unsurların toplumsal alana yaydığı etkinin, varsa ne gibi işaret, im ve göstergelere sahip olduğudur. Yani din değil dinselliktir. Dinsellikte, kişilerin dini tutum ve davranışlarını tek tek özetleyen dindarlıktan da öteye gidilerek elde edilebilecek genel bir anlam çerçevesine vurgu yapılmaktadır. Dinin, sosyal hayatta rafine bir dindarlık düzeyinde ortaya çıktığı bilinmektedir. Bir kişinin dindar olduğunu vurgulamak, onun kendi inanç alanı içindeki bireysel gerçeklik durumu hakkında da bir bilgiye sahip olunduğu anlamına gelmektedir. İnancın ruhsal ve fiziksel işaretleri içinde birey, Tanrısal gerçekliğe kendi sosyal konumu içinde bağlanmakta, gündelik hayatın bütün etkilerini koruyan bir realite içinde dini, kendi yaşamının bir göstergesi haline getirmektedir. Nitekim günlük yaşam stratejileri içinde dine atfedilen emir ve yasaklara bireysel düzlemde uyulmakta, öte yandan da din, toplumsal yaşamın merkezine konularak gündelik hayat denetlenmektedir. Buradaki kontrolün din merkezli olduğunda kuşku yoktur. Bu bağlamda dinsellik, gündelik hayatın toplumsal evreninde oluşan daha genel bir katılımı öne çıkarmaktadır. Böylelikle dinin ve dindarlığın, biri Tanrı-insan diğeri de insan-Tanrı ilişkisi içinde somutlaşan pratiklerin yanı sıra dinselliğin de, toplumsal yapının gündelik hayata sızan ve onun evrenini oluşturan bir atmosferi olduğu görülmektedir. Kuşkusuz bu görüntü ne tek tek bireylerden ne de devletin açık ya da örtülü din politikalarından doğan bir gerçekliktir. Aksine o, bunların etkilerini asla ihmal etmeksizin gündelik hayatın aktörleri arasında içselleştirilen bir davranış, eylem ve kültür kodu olarak anlaşılmaktadır. Böylece dinsellik, toplumsal görüntü içinde, kişilerin, özel hayatlarındaki eğilimlerinden kamusal hayatta oluşturdukları imajlarına kadar somutlaşan zihniyetlerini, bir süreklilik içinde, mevcut değişkenlerden de bağımsız olmaksızın, zaman ve mekan çerçevesinde gündelik hayatta yansıtan bir ayna olmaktadır.

KAYNAK: www.necdetsubasi.com/

DR. NECDET SUBAŞI

NELER SÖYLENDİ?
@
Mehmet AYAZ

Mehmet AYAZ

DİĞER YAZILARI GÜNDELİK HAYAT VE DİNSELLİK - 3 19-06-2021 08:29 GÜNDELİK HAYAT VE DİNSELLİK - 2 12-06-2021 07:59 GÜNDELİK HAYAT VE DİNSELLİK 05-06-2021 08:30 SABIR 29-05-2021 00:09 DİN KARDEŞLİĞİ MES’ÛLİYETİ 22-05-2021 08:45 RAMAZAN’DA PAYLAŞMAK 08-05-2021 08:04 İHLASLI OLMAK 01-05-2021 08:27 RAMAZAN FAZİLET AYI 24-04-2021 09:16 RAMAZAN VE İBADET 17-04-2021 08:43 HAYAT VE GERÇEK 10-04-2021 08:56 İSRAF ETMEMEK 03-04-2021 08:38 SORUN ORTADA VE DEVAM EDİYOR 27-03-2021 07:43 DOSTLUK VE ZAMAN 22-03-2021 11:16 TÜKENMİŞLİK SENDROMU 13-03-2021 08:01 VEFALI OLMALIYIZ 06-03-2021 08:26 KİTAP OKUMAK 27-02-2021 00:01 ÖNCE İNSAN OLALIM 20-02-2021 10:52 İSRAF ETMİYELİM 13-02-2021 08:50 OKUMA ALIŞKANLIĞI 06-02-2021 11:03 ZAMANA İSYAN 23-01-2021 10:14 CEMAATTEN CEMİYETE 16-01-2021 10:05 EĞİTİMİ SİYASET Mİ YOKSA BİLİM Mİ GELİŞTİRECEK? 09-01-2021 10:23 BETERİN BETERİ VAR YIL 536 02-01-2021 10:10 BAHARLA BAŞLAYAN HİBRİT SAVAŞI 26-12-2020 10:18 ABD YAPTIRIMLARININ YAŞATTIĞI DEJAVU 19-12-2020 12:11 PARADOKSUN ADI:  AB - TÜRKİYE 12-12-2020 08:35 ENGELLENEN HAYATLAR 05-12-2020 09:39 BİR İDEAL UĞRUNA NE GÜNEŞLER BATMIŞ 28-11-2020 09:35 HEM DAHİ, HEM KAHİN, HEM YARDIMSEVER(!) 21-11-2020 10:23 BAKIN BURASI ÇOK ÖNEMLİ 14-11-2020 09:01 SURVIVOR ABD 2020 07-11-2020 09:36 HZ. PEYGAMBERİN LİDERLİK ANLAYIŞI 31-10-2020 08:32 DİRENİŞTEN İSYANA GİDEN BİR HALK 24-10-2020 08:35 BEN HUKUKÇU DEĞİLİM AMA… 17-10-2020 08:21 DİNİME DAHLEDEN BARİ MÜSELMAN OLSA 10-10-2020 08:54 PİYON DEVLETÇİKLER ÜZERİNDEN JEOPOLİTİK OYUNLAR 03-10-2020 09:26 MİLLİ VE YERLİ BİR BAŞARI HİKAYESİ 26-09-2020 09:34 İZOLASYON-ENTEGRASYON-ASİMİLASYON VE İSRAİL 19-09-2020 10:04 BU YOL, YOL DEĞİL 12-09-2020 09:05 ÜÇ TARAFI SULARLA DÖRT TARAFI SORUNLARLA ÇEVRİLİ ÜLKEM! 05-09-2020 08:12 DİKTATÖRLERİN ‘APTAL TUZAĞI’ 29-08-2020 08:48 THE ECONOMİST’TEN ŞAŞIRTAN YAZI 22-08-2020 09:06 TÜRKİYE’NİN AKDENİZDE HAK ARAYIŞI 15-08-2020 08:28 TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİ ENTÜBE DURUMUNDA 08-08-2020 09:26 FETÖ’DEN İHANET İTİRAFLARI 25-07-2020 09:13 ‘BİZİM ÇOCUKLAR’ VE 15 TEMMUZ 18-07-2020 09:10 OTORİTENİN GÜDÜMÜNDEKİ ULEMA  (2) 11-07-2020 08:43 OTORİTENİN GÜDÜMÜNDEKİ ULEMA  (1) 04-07-2020 09:42 İLKESİZLİĞİN 3Y’Sİ 27-06-2020 09:10 MESCİD-İ AKSA – KURTUBA CAMİ – AYASOFYA 20-06-2020 11:03 DÜNYANIN YENİ PANDEMİSİ 13-06-2020 00:14 ERKEN SEÇİM VE MURPHY KANUNLARI 06-06-2020 12:21 İSLAM COĞRAFYASINDA BAYRAM 30-05-2020 08:55 EVDE BAYRAM VAR 23-05-2020 09:49 NAMÜTENAHİ DARBE DİSKURU 16-05-2020 10:10 TÜRK BASININDA BİR NOSTALJİ 09-05-2020 09:50 MASKESİZ KALDIK GERÇEK YÜZLER GÖRÜNDÜ 02-05-2020 10:39 KORONA VİRÜSLÜ GÜNLERDE ORUÇ 25-04-2020 10:50 KORONA VİRÜS KİME YARADI 18-04-2020 11:46 DÜNYANIN EFENDİLERİ, UŞAKLARI, KÖLELERİ (2) 11-04-2020 13:26 DÜNYANIN EFENDİLERİ, UŞAKLARI, KÖLELERİ 04-04-2020 12:24 KELEBEK ETKİSİ OLARAK KAOS VİRÜSÜ 27-03-2020 12:30 DÜNYANIN YENİ 11 EYLÜLÜ: KORONAVİRÜSÜ MÜ? 22-03-2020 10:52 DÜNYAYI HASTA EDEN VİRÜS 14-03-2020 22:52 DEĞERLİ YALNIZLIK  (!) 08-03-2020 08:22 DEPREM MAĞDURİYETİNDEN MAĞRURİYET ÇIKARMAK 18-02-2020 23:04 ELAZIĞ POZİTİF AYRIMCILIĞI HAKETMİYOR MU? 08-02-2020 00:07 DEPREMİN KAZANANLARI VE KAYBEDENLERİ 02-02-2020 11:29 ….. ERGENEKON – FETÖ – SİYASİ AYAK 28-01-2020 14:21 İŞİNİ YAPMAYA ÇALIŞAN GAZETECİLER GÜNÜ 19-01-2020 09:19 ABD – İRAN ASALET SAVAŞI VE SONRASI 11-01-2020 23:53 TÜRKİYE - LİBYA (MEB) ANLAŞMASI 04-01-2020 00:09 YERLİ MİLLİ ARABAMIZ 30-12-2019 00:05 2019 AKILDA KALANLAR 29-12-2019 09:34 KADIN HAKLARI – İNSAN HAKLARI VE CENGİZ HAN 14-12-2019 08:57 İNTİFADA 07-12-2019 08:37 ŞEHİR TURİZMİNE BİR KATKIDA KANYONLARDAN 30-11-2019 08:46 MUALLİMLİKTEN ÖĞRETMENLİĞE 24 KASIM 23-11-2019 10:20 ŞEREFEİ DEVE SIRTINDA OLANLAR 09-11-2019 09:04 KİTAP FUARI 03-11-2019 09:48 BİR ATEŞKES ANTLAŞMASI VE SONUÇLARI 27-10-2019 10:46 ELAZIĞ VE TURİZM 20-10-2019 09:15 KIZLARIMIZ 13-10-2019 10:26 FİKİR KONDİSYONU SIFIR OLANLAR 28-09-2019 00:04 HOŞGÖRÜ 22-09-2019 09:46 EN ZENGİN MUTFAĞA SAHİBİZ 15-09-2019 09:57 KARŞIMIZDAKİ BEYAZ ÖNLÜKLÜLER DE İNSAN 07-09-2019 09:22 SURİYE VE SURİYELİNİN SORUNLARI 24-08-2019 09:11 ÜTOPYADAN GERÇEĞE AK PARTİ 21-08-2019 09:53 PİŞMAN DEĞİLLER VE OLMAYACAKLAR -2- 10-08-2019 08:33 PİŞMAN DEĞİLLER VE OLMAYACAKLAR -1- 03-08-2019 08:16 TARİH TEKERRÜRDEN İBARETMİŞ 25-07-2019 09:48 AK PARTİ'NİN YAPAMADIĞI YARATICI-YIKIM 13-07-2019 09:07 EKONOMİNİN GÖSTERGELERİ 22-06-2019 23:21 MESELE S-400'LER Mİ? 15-06-2019 08:39 ÖLÜME DAİR 09-06-2019 09:16 MAVİ MARMARA 02-06-2019 09:56 ÜLKELERİN İSLAMİLİK GÖSTERGESİ 25-05-2019 03:30 ORTADOĞU DENKLEMİNDE TÜRKİYE 18-05-2019 10:21 NECAŞİ'NİN ÜLKESİ 11-05-2019 10:44 AK PARTİ – DAVA – SİYASAL İSLAM 03-05-2019 09:03 İLKELER MANİFESTOSU 28-04-2019 09:27 SİYASET SATRANCINDA PİYON VEZİR MÜCADELESİ 21-04-2019 08:28 ELAZIĞ BELEDİYESİ'NDE YENİ DÖNEM 12-04-2019 09:18 2019 ELAZIĞ SEÇİM SONUÇLARI 06-04-2019 10:12 BELEDİYE SEÇİMLERİNDE SEÇECEKLER VE SEÇİLECEKLER İÇİN ÖNEMLİ BİR HATIRLATMA 29-03-2019 09:30 YENİ ZELANDA SALDIRISININ ANA UNSURLARI 22-03-2019 09:20 MESNEVİ'DEN İBRETLİK HİKAYE 16-03-2019 00:17 KADINLAR GÜNÜ ÜZERİNDEN KADIN İSTİSMARI 09-03-2019 08:15 SPESİFİK BİR DARBE 01-03-2019 09:32 İNSANLIĞIN ÇELİŞKİSİ 21-02-2019 09:16 KESNİZANİ – FETÖ- GUADİO 15-02-2019 09:23 MEDENİYET YOLUNDA KİTAP 07-02-2019 10:21 TOPLUMSAL DEPRESYON 01-02-2019 08:55 JEOTERMALİN KALKINMAYA ETKİSİ 24-01-2019 09:04 NİTELİKLİ İNSANLARDAN GERİYE KALANLAR 18-01-2019 09:49 BAŞKA BİR AÇIDAN NAYLON POŞET 10-01-2019 09:45 YENİ BİR YILA GİRERKEN 03-01-2019 09:19 FETÖ'DEN 2. SIZINTI HAREKÂTI 18-12-2018 09:37 31 MART BELEDİYE SEÇİMLERİ ÖNCESİ VE SONRASI ELAZIĞ (2) 11-12-2018 11:00 31 MART BELEDİYE SEÇİMLERİ ÖNCESİ VE SONRASI ELAZIĞ 04-12-2018 09:30 8 KÖŞE ŞAPKAYA YAKIŞMADI 26-11-2018 09:13 OSMANLI FESİNDEN BAŞKANLIK SİSTEMİNE 17-11-2018 22:44 10 KASIM (BİZİM GÜNEŞİMİZ) 12-11-2018 09:28 ULUL EMRE İTAAT FARZ MI? 04-11-2018 09:57 CUMHURİYET 29-10-2018 09:25 İTİBAR MI, PARA MI? 21-10-2018 09:55 İBNİ HALDUN'DAN KISSADAN HİSSE 14-10-2018 08:56 BİR TAVSİYE 06-10-2018 00:12 DİKTATÖRLEŞEN DEMOKRASİ 29-09-2018 12:22 SENTETİK DİNİN SPESİFİK TARİKATI 23-09-2018 08:22 FIRSATSEVERLİK 17-09-2018 09:50 KAOS 09-09-2018 09:58 TİTANİK 1912 - 2018 TÜRKİYE 02-09-2018 09:24 OLMASI GEREKENLER 30-08-2018 09:29 STRATEJİK ÇÖKÜŞ 26-08-2018 09:46 AKIL YOLU ENFEKSİYONU 16-08-2018 10:36 İNSANİ MİRAS 11-08-2018 09:15
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Spor Toto Süper LigOP
  • 1Adana Demirspor00
  • 2Aytemiz Alanyaspor00
  • 3Altay00
  • 4Fraport-TAV Antalyaspor00
  • 5Medipol Başakşehir00
  • 6Beşiktaş00
  • 7Çaykur Rizespor00
  • 8Fatih Karagümrük00
  • 9Fenerbahçe00
  • 10Galatasaray00
  • 11Gaziantep Futbol Kulübü00
  • 12Giresunspor00
  • 13Göztepe00
  • 14Atakaş Hatayspor00
  • 15Kasımpaşa00
  • 16Yukatel Kayserispor00
  • 17İttifak Holding Konyaspor00
  • 18Demir Grup Sivasspor00
  • 19Trabzonspor00
  • 20Helenex Yeni Malatyaspor00
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA